Geschiedenis van NS

Tegenwoordig kun je overal met de trein naartoe. Tweehonderd jaar geleden reisden de mensen heel anders dan nu. Grote afstanden werden te voet, per koets of trekschuit afgelegd. De trekschuit werd door paarden getrokken.

De uitvinding van de stoommachine in 1765 betekent het begin van de industriële revolutie. De eerste stoomtrein rijdt niet veel later in Engeland. Nederland kan niet achterblijven.

Lees hier over de gebeurtenissen die hebben geleid tot wat NS nu is.

Buurlanden Duitsland en België leggen net als Engeland wel spoorlijnen aan, dus kan en wil Nederland niet achterblijven. Koning Willem I (koning van 1815 tot 1840) laat onderzoeken of een spoorwegnetwerk ook in Nederland nodig is. Dat is het geval. Maar het blijkt moeilijk om de aanleg van de spoorlijnen te financieren. Dan neemt de koning een belangrijk besluit. Hij heeft vertrouwen in de nieuwe vorm van transport en geeft groen licht: de Nederlandse overheid gaat geld bijdragen. Hiermee haalt hij de eerst nog twijfelende zakenlieden ook over.

In 1835 kent de overheid een aantal vergunningen toe aan particulieren voor de aanleg van een spoorlijn tussen Amsterdam en Haarlem. Beide steden zijn op dat moment namelijk heel belangrijk voor de handel.

Als in 1914 de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) uitbreekt, blijkt het spoor in heel Europa van groot economisch en militair-strategisch belang. De spoorwegen krijgen nationale betekenis. Ook groeit het belang van samenwerking, vooral wat betreft de landelijke dienstregeling. De SS en de HSM werken vanaf 1917 samen in een belangengemeenschap onder de naam Nederlandsche Spoorwegen, afgekort: NS. Beide maatschappijen blijven wel zelfstandig en doen hun eigen werk.

In de jaren zestig van de vorige eeuw wordt de auto bereikbaar voor brede lagen van de bevolking. De trein verliest marktaandeel aan het particuliere autoverkeer. De inkomsten uit het lucratieve goederenvervoer lopen sterk terug. Enerzijds vanwege de opkomst van de vrachtauto, anderzijds door sluiting van de mijnen waardoor het kolenvervoer volledig wegvalt. Vanwege het publieke belang van de spoorwegen, springt het ministerie van Verkeer en Waterstaat financieel bij. NS zelf komt met een reddingsplan 'Spoorslag 70’. Het ambitieuze plan voor de jaren zeventig brengt de spoorwegen nieuw elan en een nieuwe dienstregeling. Mede daardoor slaagt het bedrijf erin 20 procent meer reizigers te vervoeren, al moesten daarvoor wel anderhalf keer zoveel treinkilometers worden gereden. De toenemende tekorten worden gedekt door de staat.

Bij haar verzelfstandiging 'erft' NS Groep een brede portfolio van commerciële activiteiten, met onder meer goederenvervoer en spoorbouw. Met inbreng van het eigen netwerk betreedt NS samen met British Telecom de telefoonmarkt. Al die markten zijn in beweging; het blijkt onmogelijk om op alle fronten tegelijk de concurrentieslag aan te gaan en te investeren in ambitieuze ontwikkelingen. Geleidelijk aan stoot NS de activiteiten buiten de kern af. Met de succesvolle verkoop van de telecombelangen wordt het Fonds Eenmalige bijdrage NS (FENS) gecreëerd, waar de spoorsector ook nu nog zijn voordeel mee doet.

Vanaf 2002 waarderen de klanten de dienstverlening weer meer. Geleidelijk aan stromen nieuwe treinstellen binnen, als onderdeel van een investering van twee miljard euro in nieuw materieel. De arbeidsverhoudingen komen tot rust. Samen met ProRail, de goederenvervoerders en het ministerie werkt NS het toekomstplan ‘Benutten en Bouwen’ uit, dat prioriteit geeft aan onderhoud en hogere benutting van het bestaande spoor, boven grote nieuwbouwprojecten. In 2003 wordt bovendien de eerste buitenlandse concessie in de wacht gesleept. Samen met partner Serco verzorgt NS het treinverkeer rond Liverpool in Engeland.

Ook in de toekomst blijven wij ons inspannen om onze klanten zo goed mogelijk van dienst te zijn en alle waar voor hun geld te bieden. Daarbij willen wij het (internationaal) reizen met het openbaar vervoer voor klanten makkelijker en aangenamer maken. Met aantrekkelijke stations, comfortabele treinen en steeds meer handige mogelijkheden in het voor- en natransport. Treinreizen is ook vriendelijk voor klimaat en milieu. NS wil die voorsprong als duurzaam alternatief graag behouden.

Meer dan anderhalve eeuw spoorweggeschiedenis levert een schat aan informatie op. In documenten en in beeld. NS heeft het grootste gedeelte van dit materiaal overgedragen aan een aantal professionele instellingen. De informatie is daardoor voor iedereen toegankelijk.