Hoofdnavigatie

Naar content

Interview met ‘Hendrik Groen‘ winnaar NS Publieksprijs 2016

Het was in vele opzichten een bijzondere editie van de NS Publiekprijs. Neem nu het aantal stemmen: ruim 118.000 stemmers tegenover de 75.000 van vorig jaar. En dan de tafelbezetting bij Matthijs: tussen de genomineerde auteurs zagen de tv-kijkers 2 oude dames en een verrassende mededinger die nergens op de officiële lijstjes voorkwam.


‘Dit verhaal gaat meer om waarachting dan om waar‘

De 2 dames, Stien en Dien (echt waar, geen pseudoniemen) zaten op de plek waar volgens Paulien Cornelisse altijd de confetti naar beneden komt. Matthijs van Nieuwkerk, ook dit jaar gastheer met zijn De Wereld Draait Door voor de bekendmaking van de boekenprijs, wierp nog tegen dat de glitterregen altijd uit het midden van het plafond valt. Maar de woorden van Cornelisse bleken profetisch.

Toch was het weer spannend dit jaar. Vooral door de ‘overval’ van verrassing Hugo Borst met zijn boek Ma. Niet dat Borst zelf veel aan pr had gedaan, het was MAX-voorman Jan Slagter die in een artikel in het AD het publiek opriep op dit boek te stemmen. Met zoveel succes dat de schrijver-columnist- sportpresentator aan tafel schoof met de genomineerden Paulien Cornelisse, Claudia de Breij, Annejet van der Zijl, Griet Op de Beeck, Jelle Brandt Corstius en Stien en Dien.

Dat dit laatste duo - als fanatieke lijstduwers van Hendrik Groen (wel een pseudoniem) - uiteindelijk de gouden regen mochten ontvangen moet Slagter toch een beetje goed doen. Het is immers zijn omroep die van het gelauwerde boek een tv-serie gaat maken. Want net als Ma past Pogingen iets van het leven te maken, het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83 ¼ jaar, door z’n thematiek precies in de brede maatschappelijke belangstelling rond de ouderenzorg.

OMANIDO

Voor wie het nog niet weet: het dagboek beschrijft een jaar uit het leven van de oude heer Hendrik Groen. Hij woont in een niet nader genoemd verzorgingstehuis in Amsterdam-Noord. Met een scherp observatievermogen, een pittige mix van empathie, cynisme, zelfreflectie en vooral humor neemt hij ons mee op zijn ‘overlevingstocht’. Die voert ons langs de moord op de huisvissen (moordwapens cake en roze koeken), de aanschaf van een scootmobiel (wel pimpen graag), een achterbakse directrice tot vriendschap en zelfs liefde.

Met als hoogtepunt de formatie van de OMANIDO-club (Oud Maar Niet Dood) en hun avontuurlijke en rijkelijk in wijn gedrenkte escapades.

Oudste boekenclub

De uitgever kwam Hendrik Groen op het spoor via een interview in het Parool. ‘Daar stonden ook wat fragmenten bij uit het dagboek. Ik heb werkelijk waar hardop gelachen, zo grappig. Daar wilde ik wel wat mee. We zijn met elkaar in contact gekomen en een van de eerste dingen die ik te horen kreeg was die absolute wens om anoniem te blijven. Een risico, maar dat wilden we graag nemen.’ Meulenhoff zette voorzichtig in met 3000 exemplaren, net iets meer dan de oplage van een gemiddelde dichtbundel.

‘We moesten op andere manieren aan dit boek bouwen dan via de gebruikelijk interviews en lezingen. We hebben bijvoorbeeld de oudste boekenclub van Nederland gevormd. In het Twiskehuis in Amsterdam-Noord, het stadsdeel waar het boek zich afspeelt. Stien (90) en Dien (88) zitten in het leesclubje en zij zijn inmiddels onze beroemdste ambassadeurs.’

De dames nemen hun taak serieus én met de nodige humor - beiden geboren in de Jordaan - op zich. Optredens bij Humberto’s RTL Late Night, het in ontvangst nemen van het tweede dagboek (Zolang er leven is, inmiddels ook al goed voor 80.000 verkochte exemplaren), en dan nu bij DWDD. ‘In het begin vierde de jaloezie hoogtij in ons huis, zeiden ze dat we kapsones hadden!’

Herkenbare waarden

Maar alleen de inzet van dit cameragenieke duo kan het immense succes van het boek niet verklaren.

Sanchez van Dijck: ‘Dit boek is voor een groot deel gemaakt daar waar het ligt; bij de boekhandelaren. Zij gaven hun enthousiasme door aan de lezers, en die lezers weer aan andere lezers. Uiteindelijk is het oordeel aan hen. En blijkbaar doet dit verhaal iets wat veel mensen raakt. We hebben bij de uitgeverij nog nooit zoveel e-mails, handgeschreven brieven, kaartjes en andere reacties gehad. Ouderen die zich identificeren met Hendrik, hun kinderen die de leefsituatie van hun ouders in het boek terugzien, babyboomers die denken: oh jee, dat moet ik anders zien te regelen. Jongeren die het ontzettend grappig vinden. Hendrik Groen raakt aan waarden die we allemaal herkennen.’

33 vertalingen

Daarnaast heeft de auteur onmiskenbaar schrijverskwaliteiten. Niet voor niks kwamen er bij de speculaties over zijn (haar?) ware identiteit ronkende namen als Grunberg en Kluun naar boven. Mooi genoeg om de ijdelheid te strelen en alsnog de eer op te gaan strijken?

‘Nee, hij wil het echt niet,’ benadrukt de uitgever nogmaals. ‘Ik heb hem net gebeld en natuurlijk is hij blij en trots, hij had dit succes zelf nooit verwacht. En het houdt maar niet op. We zijn inmiddels bezig met 33 vertalingen. “Je wordt een Penguin!” kon ik hem laatst melden.

Hoe geweldig is dat. Alsof we elke keer een Himalaya-top bereiken, zo verwoordt ‘Hendrik’ de denderende trein waarop hij onbedoeld gesprongen is.’ En de echte trein wacht ook op hem, want de schrijver mag een jaar lang gratis reizen met NS, onderdeel van de prijs. Het prijzengeld van € 7.500 gaat naar Stichting de Tijdmachine, een organisatie die activiteiten organiseert voor ouderen.

Roze koeken

Waar dat enorme succes mee te maken heeft? We weten dat Hendrik Hendrik niet is, we weten vrijwel zeker dat de schrijver zelf geen 80-plusser is en dus niet in een verzorgingstehuis woont.

‘Het gaat veel meer om waarachtig dan om waar,’ stelt Sanchez van Dijck. ‘Om authenticiteit en het raken aan gedeelde waarden over relaties en de plek van ouderen in de samenleving. Blijkbaar zijn die universeel. Er komt zelfs een Zuid-Koreaanse vertaling. Best een klus voor de vertalers want er zitten veel oer-Hollandse elementen in. Wat doe je bijvoorbeeld met de roze koeken?’

Blijkbaar geen probleem, want inmiddels behaalde Hendrik de bestsellerlijsten van onder meer Spanje, Italië en Polen. En daar zal het vast niet bij blijven, wat voor de uitgever een enorme organisatie met zich meebrengt. Maar dat zijn zorgen voor morgen. Nu eerst de overwinning vieren, met Stien en Dien, hun dochters en toegewijde verzorgende Annemarieke. Want net als de leden van de OMANIDO-club vieren de dames het leven graag met een lekker glaasje wijn. De sculptuur van Jeroen Henneman, onderdeel van de prijs, tussen de glazen op tafel; als stille getuige van deze mooie overwinning.