Realisatie van een nieuw station

Het Nederlandse spoornetwerk is in de afgelopen 20 jaar uitgebreid met ruim 40 nieuwe stations. Thans zijn er bijna 390 stations in totaal. Een deel van de nieuwe stations is gerealiseerd (mede) op initiatief van regionale overheden. Ook nu leven er wensen voor nieuwe stations in de toekomst. Daarom geeft NS op deze site informatie over het proces rond de realisatie en bediening van een nieuw station.

Het Nederlandse spoorwegnet kent een scheiding in het hoofdrailnet enerzijds en de regionale concessielijnen anderzijds. De stations aan het hoofdrailnet worden alle door NS-treinen bediend. NS doet dat voor eigen rekening en risico binnen de spelregels (Vervoerconcessie voor het hoofdrailnet) van de Ministeries van Verkeer en Waterstaat en van Financiën.

Er zijn andere personenvervoerders – en soms ook NS – die in opdracht van een regionale concessieverlener treindiensten onderhouden op de regionale concessielijnen. De regionale concessieverlener betaalt de vervoerder voor afgesproken (onrendabele) diensten en ook voor het bedienen van een nieuw aan te leggen station.

Van het hoofdrailnet en de regionale concessielijnen is o.a. de bouw en het beheer van rail-en stationsinfrastructuur in handen van ProRail.

Het realiseren van een nieuw station aan het hoofdrailnet is het meest kansrijk op locaties met een flink bouwprogramma in de omgeving (woningen, kantoren etc.). Lokaal heeft een nieuw station voordelen, als onderdeel van een netwerk kunnen er ook nadelen zijn. Een voorbeeld: Een nieuw station betekent een extra stop voor de bedienende trein en daardoor verlenging van de reistijd van doorgaande reizigers. Als deze trein op zijn begin-of eindpunt aansluitingen gaat missen, worden doorgaande reizigers nogmaals gedupeerd. Een nieuw station dient per saldo voor de reizigers voordelen te bieden en de dienstverlening op het hoofdrailnet te versterken. Daarom toetst NS een initiatief voor een nieuw station op een aantal criteria. Twee belangrijke criteria zijn:

• Het station moet bij opening en op lange termijn passen in de dienstregeling zonder nadelen voor andere treinen.
• Het station moet kostendekkend bediend kunnen worden, eventueel met een financiële bijdrage van de initiatiefnemende overheid gedurende een beperkte aanloopperiode.

NS, ProRail en de initiërende overheid werken bij de realisatie van een nieuw station nauw samen. Dat proces verloopt volgens een aantal stappen.

• NS doet een quick scan naar de haalbaarheid van het station.
• Is het station kansrijk, dan bepaalt NS op basis van een verkenningsstudie door ProRail onder welke voorwaarden zij het station wil bedienen.
• Vervolgens werkt ProRail in de Planstudie samen met de relevante partijen, zoals bijvoorbeeld NS, gemeente/regio, het ontwerp van het station uit. De realisatiekosten zijn voor de initiatiefnemende overheid. Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat kan een realisatiesubsidie verstrekken tot maximaal 6,3 mio (prijspeil 2009, incl. BTW). Dit betreft de subsidie voor een Basisstation.
• Als aan alle voorwaarden is voldaan, verleent NS een bedieningsgarantie.
• ProRail zorgt vervolgens voor de aanleg van het station, de gemeente zorgt voor inpassing van het station in de omgeving.

Voor inzicht in de procedure voor de behandeling van een aanvraag voor een nieuw station is een informatiefolder “Procedure en criteria opening nieuw station voor het Hoofdrailnet” opgesteld.

Download de folder (PDF, 33 kB).

Mocht u vragen hebben of meer informatie willen over dit onderwerp, dan kunt u contact opnemen met uw regionale contactpersoon bij NS.

Deze algemene informatie betreft een vereenvoudigde weergave van het complexe proces dat de realisering van een nieuw station kan zijn. Aan deze informatie kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. augustus 2010.