8x de mooiste wandelroutes door de heide

^{Heide is prachtig, maar ook kwetsbaar: volgens de update van het Nationaal Dashboard Biodiversiteit 2025 blijft Nederland achter op schema voor biodiversiteitsherstel in 2030, mede door de aanhoudende achteruitgang van heide, hoogveen en duinen. Bron: Nationaal Dashboard Biodiversiteit / Nature Today, 2025.}

Wie een van de mooiste wandelroutes in Nederland wil lopen, pakt de trein richting Rheden. Vlak achter het station ligt Nationaal Park Veluwezoom. Van stevige schoenen en getrainde kuiten heb je tijdens je wandeling door dit gebied veel profijt. Je gaat namelijk behoorlijk wat hoogtemeters maken. Op het hoogste punt – de Posbank – bereik je zelfs de 90 meter. Het uitzicht waarop je getrakteerd wordt, maakt het de klim meer dan waard. Zo ver je kunt kijken zie je glooiende paarse heuvels. Bij helder weer duiken zelfs de heuvels van Montferland op, vlak bij de Duitse grens. Tip van mij: neem een verrekijker mee. Wie weet spot je bijzondere dieren, zoals distelvlinders of boomvalken. 

Vanaf station Rheden wandel je in ruim tien minuten naar het startpunt van de route. Met de OV-fiets ben je er in een kleine vijf minuten. 

• De totale lengte van de wandeling is vijf kilometer 
• Download de wandelroute Veluwezoom-Posbank bij Arnhem
• De route is gemarkeerd met gele schildjes met paarse pijlen 

Startpunt: Bezoekerscentrum Veluwezoom, Heuvenseweg 5A, Rheden

Vlak buiten Hilversum ligt een plek waar je ontsnapt aan de hectiek van de stad: de Hilversumse Hei. In het Gooise natuurgebied vind je onder andere de Hoorneboegse Heide en de Bussummerheide. Hier zijn natuur en geschiedenis met elkaar verweven. Op de Hoorneboegse Heide tref je allerlei sporen uit de Tweede Wereldoorlog aan. Wat heeft zich afgespeeld bij de oude tankgrachten en uitgegraven opslagplaatsen? Ook de Bussummerheide is een plek vol historische verhalen. Je wandelt er over eeuwenoude paden die vroeger onderdeel waren van handelsroutes.

Vanaf station Hilversum fiets je in ongeveer vijftien minuten met een OV-fiets naar de startpunten op de hei. Of kies voor een nog makkelijkere optie: stap uit op station Bussum-Zuid en wandel in vijf minuten de Bussummerheide op. Dit station is een van de Buitenpoorten van Nederland: deze stations geven direct toegang tot bijzondere natuurgebieden.

• De wandeling over de Hoorneboegse Heide is zeven en een halve kilometer
• De wandeling over de Bussummerheide is ruim elf kilometer lang

Startpunt wandeling Hoorneboegse Heide: Parkeerplaats Einde Gooi, Noodweg 22, Hilversum 
Startpunt wandeling Bussumerheide: NS-station Bussum-Zuid

In hartje Achterhoek vind je de Gorsselse Heide, een natheidegebied bij Gorssel en Joppe. Ooit lag hier een militair oefen- en schietterrein, nu is het een gebied waar de natuur in alle rust haar gang gaat. Inwoners uit de omgeving zijn maar wat trots op de Gorsselse Heide. Het herstel en beheer van het gebied organiseren ze zelf. In een wandeling van een kleine 10 kilometer ontdek je waarom de heide zo geliefd is. Je struint door schilderachtige paarse heidevelden en dichtbegroeide bossen. Af en toe kom je een vennetje tegen, waar libellen en vlinders om elkaar heen dansen. Tip van mij: drink een kop koffie in de tuin van restaurant Bij Jansen&Jansen, het startpunt van je route.

Huur een OV-fiets op station Zutphen en fiets in twintig minuten naar het startpunt van je wandeling over de Gorsselse Heide.  

• De wandeling over de Gorsselse Heide is 8,38 kilometer. Download gratis de Gorsselse Heideroute
• Openingstijden Bij Jansen&Jansen: woensdag tot en met zondag van 10.00 tot 21.00 uur. Bekijk de menukaart van Jansen & Jansen
• Met de aanbieding van de Spoordeelwinkel reis je voor € 38 per persoon retour naar en van Zutphen en geniet je van een wrap of flatbread met frisdrank bij Kiosk

Startpunt: Restaurant Bij Jansen&Jansen, Kwekerijweg 4, Gorssel

De Loonse en Drunense Duinen hebben als bijnaam ‘de Brabantse Sahara’. Waarom dat zo is, begrijp je meteen als je de enorme stuifzandvlaktes van het gebied doorkruist. Overal waar je kijkt zie je geel en wit zand. In de zomer kom je in de duinen ook een andere kleur tegen: paars. Dan staat de heide in de Loonse en Drunense Duinen namelijk volop in bloei. Klim op de duintoppen en geniet van het levende schilderij dat je voor je ziet. Halverwege je wandeling stuit je op restaurant Bosch en Duin. Rust even uit met een kop koffie voordat je de laatste kilometers van de route aflegt. Of blijf wat langer hangen en ga voor een lekkere lunch. Heb je zin in een uitsmijter of liever een salade?

Pak vanaf station Tilburg de bus richting Loon op Zand en stap uit bij halte Ecliptica. Vanaf hier wandel je in ruim tien minuten naar het startpunt van de route. Of huur een OV-fiets op station Tilburg. Je bent er dan in ongeveer een half uur fietsen. 

• Deze wandeling over de Loonse en Drunense Duinen is 16,4 kilometer. Download de wandelroute De Loonse en Drunense Duinen
• Openingstijden Brasserie Bosch en Duin: dagelijks van 10.00 tot 21.00 uur. Bekijk de menukaart van Brasserie Bosch en Duin
• Je bestelt hier een lunchgerecht voor ongeveer € 10  

Startpunt: Natuurpoort Van Loon, Kloosterstraat 119, Loon op Zand 
Adres Bosch en Duin: Schoorstraat 50, Udenhout

De naam van de Groote Heide doet het gebied eer aan. Wie het natuurgebied bij Venlo intrekt, zet vooral veel stappen over grootse heidevelden. Het is een van de weinige plekken in Nederland waar de zeldzame rode dophei groeit. Toch zie je tijdens een wandeling door dit gebied meer dan bloeiende heide om je heen. Ook groene akkervelden en gelige graslanden vangen je blik. Scherpe ogen spotten misschien wel zandhagedissen of buizerds. Tijd voor een pauze? Plof neer op het terras van Gasterij Groote Heide. Je geniet hier met uitzicht op de bossen van lokale lekkernijen, zoals een punt Limburgse Vlaai van Bakkerij ’t Mikske.  

Je bereikt de Groote Heide het makkelijkst met de OV-fiets. Huur er eentje op station Venlo en je bereikt het startpunt van de route in een kwartier.  

• Er zijn drie wandelingen met verschillende afstanden: 4 kilometer (rode route), 4,5 kilometer (groen) en 6 kilometer (wit). Bekijk de wandelroutes over de Groote Heide
• Honden zijn welkom op de route. Ook is er een hondenlosloopgebied  
• Openingstijden Gasterij Groote Heide: woensdag tot en met vrijdag van 09.30 tot 18.00 uur, zaterdag en zondag van 09.00 tot 18.00 uur. Bekijk de actuele openingstijden van Gasterij Groote Heide 

Startpunt: Louisenburgweg 32, Venlo 
Adres Gasterij Groote Heide: Hinsbeckerweg 55, Venlo

Zin in een route waarin natuur en stad elkaar afwisselen? Trek je wandelschoenen aan en maak de NS-wandeling Wezepsche Heide. De Wezepsche Heide is een groot heidegebied dat thuis is voor Schotse Hooglanders, dassen en vossen. Na enkele kilometers laat je de paarse heidevelden achter je en wandel je richting Herberg Molecaten, waar je stopt voor een lunch. Een historische plek: hier staat een van de oudste watermolens van de Veluwe. Meer historie vind je in Hanzestad Hattem. Wist je dat de eerste vernoeming van dit stadje aan de IJssel uit 891 stamt? De NS-wandeling eindigt op station Zwolle. Tip: sluit je dag af met een etentje in een van de gezellige restaurants in het Zwolse centrum. Lees onze tips voor de leukste restaurants in Zwolle.

De route start vanaf station Wezep en eindigt op station Zwolle.

• De NS-wandeling is af te leggen in drie afstanden: 7,5, 14 of 16 kilometer 
• Openingstijden Herberg Molecaten: dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 22.00 uur 
• Je bestelt hier een lunchgerecht voor ongeveer € 15. Bekijk de menukaart van Herberg Molecaten

Startpunt: Station Wezep, Stationsweg 107, Wezep 
Eindpunt: Station Zwolle, Stationsplein 16, Zwolle 
Adres Herberg Molecaten: Molecaten 7, Hattem

De Ginkelse Heide is een stukje natuurpracht vlak buiten het centrum van Ede. Wat een wandeling over de Ginkelse Heide zo mooi maakt, is het open paarse heidelandschap dat haast oneindig lijkt. In de vroege ochtenduren ligt er soms een dikke deken van mist over de heide. Met wat geluk zie je een hertje of zwijn opdoemen. Tijdens je wandeling kom je ook verschillende historische elementen tegen. Zo stuit je midden op de Ginkelse Heide op het Belgenmonument: een zwerfkei die op restanten van Vluchtoord Ede staat. Op deze plek werden tijdens de Eerste Wereldoorlog duizenden Belgen opgevangen. Via smalle paadjes en brede zandwegen wandel je weer terug naar het beginpunt. 

Huur op station Ede-Wageningen een OV-fiets en rijd in een kleine twintig minuten naar het startpunt van je wandeling op de Ginkelse Heide. 

• De lengte van de wandeling over de Ginkelse Heide is 6,5 kilometer 
• Lees meer over de bezienswaardigheden langs de wandelroute over de paarse Ederheide

Startpunt: Natuurcentrum Veluwe, Groot Ginkelseweg 2A, Ede

Dat je in Ommen de mooiste wandelroutes van Nederland vindt, staat vast. Gemeente Ommen is namelijk al eens verkozen tot beste wandelgemeente van ons land. Tijdens het wandelen van de Archemerbergroute begrijp je waarom. De 12 kilometer lange route brengt je over de flanken van de Archemerberg en Lemelerberg. Je wandelt over onverharde paden, met aan elke kant zicht op paarse en groene heidevelden. Ben je vroeg in de ochtend of in de avond op de Lemelerberg? Dan spot je waarschijnlijk de herder met zijn 150-koppige schaapskudde. De route begint bij het Boscafé van Camping Lemeler Esch. Wij tippen een stukje Boscake – dat smaakt naar wentelteefjes – als brandstof voor je wandeling.  

Huur op station Ommen een OV-fiets en trap in ruim een kwartier naar Camping Lemeler Esch, het startpunt van de route. 

• Deze wandeling is 12 kilometer lang. Download de Archemerbergroute
• Openingstijden Boscafé Camping Lemeler Esch: dagelijks van 10.00 tot 19.30 uur. Bekijk de menukaart van Boscafé Camping Lemeler Esch

Startpunt: Camping Lemeler Esch, Lemelerweg 16, Esch 
Adres Boscafé: Lemelerweg 16, Esch

^{Tekst: Maaike van Suijdam - Insiders. Bijgewerkt door: Anne-Floor van Nunen - Insiders
Beeld: De Groote Heide, Pixabay, Pexels - Adrien Olichon, De Langstraat en MarketingOost - Sjoerd en Cuno}

Geïnspireerd om op pad te gaan?