7x de leukste Open Monumentendag activiteiten in Nederland

^{Nederland telde eind oktober 2025 in totaal 61.644 gebouwde rijksmonumenten. Daarvan stonden er 13.984 in Noord-Holland, de provincie met de meeste rijksmonumenten. Bron: De Erfgoedmonitor
Wist je dat je met je treinreis bij NS zonder CO2-uitstoot reist? Onze treinen rijden op windstroom.}

Begin je rondje in Den Helder met een bezoek aan het Schroefstoomschip Zijner Majesteits Bonaire. Dit 19e-eeuwse schip neemt je tijdens Open Monumentendag mee in de scheepvaarttechniek en het leven aan boord. Wandel daarna in vier minuten naar het Museum Lichtschip Texel, dat lange tijd als lichtschip voor de kust van Texel heeft gediend. Ontdek de geschiedenis van de Nederlandse scheepvaart en de dagelijkse bezigheden van de bemanning. Eindig je dag met een rondleiding bij Stadsbrouwerij Helderse Jongens in Fort Westoever, op ruim twintig minuten wandelen van het museum. Dit 200 jaar oude fort is nu omgebouwd tot een stadsbrouwerij en biedt gratis rondleidingen door het historische fort en langs het brouwproces.

Vanaf station Den Helder is het ruim tien minuten wandelen of een kleine vijf minuten met de OV-fiets naar Schroefstoomschip Zijner Majesteits Bonaire. 

• Hou de website van Schroefstoomschip Zijner Majesteits Bonaire, Museum Lichtschip Texel en Fort Westoever in de gaten voor het programma en de openingstijden tijdens Open Monumentendag
• De rondleidingen worden gratis gegeven
• Lees meer over forten en bunkers van de Stelling van Den Helder

Schroefstoomschip Bonaire, Willemsoord 47, dok 1
Museum Lichtschip Texel, Willemsoord 73
Fort Westoever, Westoever 1

Stap in het Spoorwegmuseum in de legendarische Hondekop (Mat '54) of Muizeneus (Mat '46) en beleef een reis terug in de tijd. De Muizeneus dankt zijn naam aan de spitse voorkant die op een muis lijkt, terwijl de Hondekop zijn naam kreeg vanwege de ronde neus die aan een hondenkop doet denken. De rit in de historische trein wordt begeleid door medewerkers in uniformen van toen. 

Vanaf station Utrecht Centraal is het ruim twintig minuten wandelen naar het Spoorwegmuseum.

• De twee treinen worden aan elkaar gekoppeld en rijden dus als één trein. Er is geen airco aanwezig
• Check de Reisplanner of NS-app voor de exacte vertrektijden van de trein en houd de website in de gaten voor het programma van Open Monumentendag Nederland bij het Spoorwegmuseum
• Instappen kan met een geldig vervoerbewijs. Reserveren is niet nodig
• Ontdek tijdens een bezoek aan Utrecht de verhalen van de stad

Spoorwegmuseum, Maliebaanstation 16, Utrecht

Wist je dat Prins Hendrik ooit grond beschikbaar stelde voor de aanleg van de Oosterspoorweg? Hij hoopte dat de spoorlijn langs Paleis Soestdijk zou lopen, maar zijn broer, Koning Willem III, zag dat anders. Wat wel gebeurde, is dat op station Baarn een speciale wachtkamer voor de koninklijke reizigers werd ingericht. Deze wachtkamer, met een eigen ingang vanaf het Stationsplein en directe toegang tot het perron, zorgde ervoor dat het koninklijk gezelschap in alle rust kon reizen.

De Koninklijke Wachtkamer bevindt zich in station Baarn.

• Iedere tien tot vijftien minuten wordt er een groep van acht tot tien mensen binnen gelaten. Er wordt een korte toelichting gegeven en daarna mag je zelf de ruimtes bekijken
• Bekijk meer informatie over de Koninklijke Wachtkamer

Stationsplein 68, Baarn

Station Meppel is een van de oudste stationsgebouwen in Nederland. Dit station, geopend in 1867, speelde een belangrijke rol in de verbinding tussen Noord- en Midden-Nederland. Wandel vanaf het station naar het Drukkerijmuseum, gevestigd in een historisch pakhuis. Het museum biedt een fascinerende blik op de drukkunst door de eeuwen heen en toont hoe Meppel zich heeft ontwikkeld tot drukkersstad. Het museum ligt vlak bij het Bleekerseiland, een historisch knooppunt waar de Hoogeveensche Vaart en de Drentse Hoofdvaart elkaar ooit kruisten.

Vanaf station Meppel wandel je in ruim tien minuten naar het Drukkerijmuseum. Met de OV-fiets ben je er in vijf minuten.

• Houd de website van Museum InDruk in de gaten voor de openingstijden tijdens Open Monumentendag
• Lees meer informatie over Station Meppel

Station Meppel, Stationsweg 70, Meppel
Drukkerijmuseum, Prinsenstraat 2, Meppel

Ontdek het oude Begijnhof in Breda, met een mooie kruidentuin en een kijkje in het leven van de vrouwen die hier in de middeleeuwen woonden. Geniet van een rondleiding die dieper ingaat op de bouwgeschiedenis en archeologische ontdekkingen. Tip van mij: kijk vooral ook even naar de bordjes in de tuin. Deze geven aan welke plant- of kruidensoort er groeit. Wandel daarna naar de Grote Kerk en beklim de Bredase toren. Tijdens het beklimmen van de toren zie je hoe de klokken worden geluid. Bezoek de kamer waar vroeger de torenwachters zaten, en geniet van een prachtig uitzicht over de stad.

Vanaf station Breda wandel je in ruim tien minuten naar het Begijnhof. Met de OV-fiets ben je er in bijna vijf minuten. Vanaf het Begijnhof wandel en fiets je binnen vijf minuten naar de Grote Kerk.

• Het Begijnhof is vrij toegankelijk. Binnen het Begijnhof kun je ook de Catharinakerk (op zaterdag 12 september van 12.00 tot 16.00 uur) en het Begijnhofmuseum (op zaterdag 12 september van 12.00 tot 17.00 uur) bezoeken
• De Grote Kerk is vrij te bezoeken. Houd de website voor de activiteiten tijdens de Open Monumentendag in de gaten
• Ontdek meer tips in de stedengids van Breda

Begijnhofmuseum, Catharinastraat 23-81, Breda
Toren Grote Kerk, Kerkplein 2, Breda

Op ruim tien minuten wandelen vanaf station Zwolle vind je Museum de Fundatie, gehuisvest in een markant gebouw met opvallend dak. Het museum biedt een indrukwekkende collectie moderne en hedendaagse kunst. Tijdens een instaprondleiding loop je door sfeervolle zalen en langs werken van zowel Nederlandse als internationale kunstenaars. Tip: wandel daarna naar de Thorbeckegracht, waar de Historische Havendagen worden gevierd. Daar bekijk je oude sleepboten van dichtbij en luister je naar de verhalen van de schippers. Sluit je bezoek af met een hapje en drankje op een van de terrassen aan de gracht.

Vanaf station Zwolle is het ruim tien minuten wandelen naar Museum de Fundatie. Vanaf Museum de Fundatie is het nog een kleine tien minuten wandelen naar de Thorbeckegracht.

• Houd de website in de gaten om de activiteiten bij Museum de Fundatie te volgen
• Houd de website in de gaten om te zien wanneer de feestelijke gratis activiteiten rondom de haven plaatsvinden
• Reis met de Spoordeelwinkel voor € 35 per persoon retour van en naar Zwolle. Geniet bij Kiosk ook van een wrap of flatbread en frisdrank

Museum de Fundatie, Blijmarkt 20, Zwolle
Havendagen, Thorbeckegracht 8011

Ruim 25 jaar geleden werd de gerestaureerde stationshal opnieuw geopend door toenmalig koningin Beatrix. Bij deze restauratie werden de verlaagde plafonds en loketten, aangebracht in 1969, weer verwijderd. Ook werd het papierstucplafond gerestaureerd en kreeg de stationshal haar oorspronkelijke afmetingen weer terug. Tijdens een rondleiding bewonder je het van dichtbij. Eenmaal in Groningen is het Pelstergasthuis ook zeker de moeite waard om te bezoeken. Het is één van de oudste gasthuizen in Nederland. Tijdens Open Monumentendag zijn er verschillende activiteiten: van het bewonderen van de kerk, voogdijkamer en oude gaarkeuken tot concerten in de Pelstergasthuiskerk en meeslepende verhalen.

Vanaf station Groningen is het ruim tien minuten wandelen naar het Pelstergasthuis.

• Startpunt van de rondleiding op het station: bankjes midden in de stationshal. Houd de website in de gaten voor het programma in station Groningen
• Bekijk het complete programma van het Pelstergasthuis op de website van Open Monumentendag Nederland
• Toe aan een culinaire stop? Wij tippen je de leukste restaurants in Groningen

Station Groningen
Pelstergasthuis, Pelsterstraat 43, Groningen

^{Tekst: Priscilla Repi - NS, bijgewerkt door Anne-Floor van Nunen - Insiders
Beeld: Foto-archief Stichting Oud Meppel, Yves Verfaillie, Tim Bilman, openmonumentendag.nl, Marion Stoffels, Peter van der Vlist, Marieke Wijntjes}

Geïnspireerd om op pad te gaan?